مراقبت از سالمند بعد از جراحی لگن؛ از جابه جایی در تخت تا راه رفتن در خانه - مجله سینمایی گوگوریو

این نگرانی ها کاملاً طبیعی اند. جراحی لگن، به ویژه پس از شکستگی، می تواند انجام ساده ترین کارهای روزمره را برای مدتی سخت کند. سالمندی که تا چند روز قبل به تنهایی راه می رفت، لباس می پوشید و برای خودش غذا آماده می کرد، ممکن است حالا برای تغییر شرایط در تخت یا چند قدم راه رفتن به یاری احتیاج داشته باشد.

اگر خانواده از قبل بداند سالمند در هر مرحله به چه یاریی احتیاج دارد، می تواند محیط خانه را ایمن تر کند، فشار کمتری به خودش وارد کند و به عزیزش یاری کند دوران نقاهت را با آرامش بیشتری پشت سر بگذارد.

نکته مهم: احتیاجهای مراقبت پس از عمل جراحی سالمند در افراد مختلف فرق دارد. نوع جراحی، شرایط جسمی سالمند و توصیه های پزشک و تیم توان بخشی معین می نمایند که چه حرکاتی مجازند و چه مقدار یاری ضروری است. همواره دستورالعمل های اختصاصی تیم درمانی را در اولویت قرار دهید.

1. مراقبت از سالمند هنگام جابه جایی در تخت

یکی از اولین چالش های خانواده پس از بازگشت سالمند به خانه، یاری به او برای تغییر شرایط در تخت است. چرخیدن به پهلو، بالاتر آمدن روی تخت، نشستن و آماده شدن برای بلند شدن ممکن است نسبت به قبل سختتر باشد.

نکته مهم این است که برای جابه جایی عجله نکنید و سالمند را ناگهانی نکشید یا مجبور به حرکت نکنید. بهتر است ابتدا از تیم درمانی و یا متخصصان یک مرکز توانبخشی و فیزیوتراپی سالمندان یاد بگیرید که با توجه به نوع جراحی، چه روشی برای جابه جایی مناسب است. هنگام یاری کردن به سالمند، این نکات را در نظر بگیرید:

• محیط اطراف تخت را خلوت کنید. واکر یا وسیله یاریی مورد تأیید تیم درمانی را در دسترس قرار دهید، اما طوری که مانع حرکت یا بلند شدن نگردد.
• اجازه دهید سالمند تا حد توان مشارکت کند. اگر می تواند بخشی از حرکت را خودش انجام دهد، برایش فرصت بگذارید. لازم نیست تمام کارها را به جای او انجام دهید.
• حرکات را آهسته و مرحله به مرحله انجام دهید. تغییر شرایط ناگهانی ممکن است باعث درد، سرگیجه یا از دست رفتن تعادل گردد.
• به درد و خستگی توجه کنید. اگر حرکت باعث درد شدید، سرگیجه یا احساس ناخوشی شد، ادامه ندهید و طبق دستورالعمل تیم درمانی عمل کنید.

اگر سالمند برای چرخیدن، نشستن یا تغییر شرایط به یاری زیادی احتیاج دارد، بهتر است سراغ فیزیوتراپی سالمندان یا پرستار بروید و از آنها بخواهید روش ایمن جابه جایی را به شما آموزش دهند. کوشش برای بلند کردن فرد بدون آموزش کافی، هم می تواند به سالمند آسیب برساند و هم به کمر و شانه های مراقب فشار وارد کند.

2. یاری به سالمند برای بلند شدن از تخت و نشستن

بلند شدن از تخت ممکن است از آنچه به نظر می رسد سختتر باشد. سالمند باید بتواند بدنش را کنترل کند، تعادل خود را حفظ کند و بدون فشار نامناسب به ناحیه جراحی شده به شرایط نشسته یا ایستاده برسد.

برای این کار، روش مناسب به نوع جراحی و محدودیت های حرکتی بستگی دارد. بنابراین، بهتر است پیش از ترخیص از تیم درمانی بخواهید نحوه صحیح بلند شدن و نشستن را به شما نشان دهد. چند نکته کلی را در نظر داشته باشید:

• تخت باید در ارتفاعی باشد که بلند شدن از آن تا حد امکان آسان و ایمن باشد.
• مسیر اطراف تخت باید خالی و سطح زمین خشک و بدون لغزندگی باشد.
• سالمند نباید برای بلند شدن به میز، واکرِ در حال حرکت یا وسایلی که ثبات کافی ندارند تکیه کند.
• پیش از آغاز راه رفتن، مطمئن شوید که سالمند تعادل کافی دارد و وسیله یاریی مناسب در اختیارش است.
• اگر پزشک یا فیزیوتراپیست برای حرکت پا، چرخیدن بدن یا مقدار تحمل وزن محدودیتی معین نموده است، این دستورالعمل ها باید رعایت شوند.

اگر سالمند نمی تواند با یاری معمول و بدون خطر از تخت بلند گردد، از بلند کردن او به تنهایی خودداری کنید. ممکن است به آموزش بیشتر، تجهیزات یاریی یا یاری یک مراقب آموزش دیده احتیاج داشته باشید.

3. راه رفتن در خانه؛ چطور خطر زمین خوردن را کمتر کنیم؟

راه رفتن بخش مهمی از بازگشت تدریجی به فعالیت های روزمره است، اما پس از جراحی لگن نباید بدون توجه به شرایط جسمی سالمند یا توصیه های تیم درمانی انجام گردد. بعضی سالمندان در روزهای ابتدایی فقط می توانند مسافت کوتاهی راه بروند. بعضی دیگر به واکر یا وسیله یاریی احتیاج دارند و باید مقدار فشاری را که روی پای جراحی شده وارد می نمایند، طبق دستور پزشک تنظیم نمایند.

در این مرحله، هدف این نیست که سالمند هرچه زودتر مسافت بیشتری راه برود. مهم تر این است که حرکت کردن در محدوده معین شده، ایمن و متناسب با توانایی او باشد. برای ایمن تر کردن مسیرهای خانه:

• قالیچه های کوچک و وسایلی را که ممکن است زیر پا گیر نمایند، از مسیر بردارید.
• سیم های برق و سایر موانع را از کف خانه جمع کنید.
• نور راهروها، اتاق خواب و مسیر سرویس بهداشتی را کافی نگه دارید.
• وسایل ضروری را در دسترس قرار دهید تا سالمند مجبور نباشد برای برداشتن آن ها خم گردد یا دستش را بیش از حد دراز کند.
• واکر یا وسیله یاریی توصیه شده را در محل مناسب قرار دهید.
• هنگام راه رفتن، اجازه دهید سالمند با سرعت خودش حرکت کند و برای سریع تر رفتن به او فشار نیاورید.

اگر سالمند هنگام راه رفتن تعادلش را از دست می دهد، نمی تواند وزن خود را طبق دستورالعمل روی پا تحمل کند یا برای طی کردن مسیر کوتاه به یاری زیادی احتیاج دارد، موضوع را با تیم درمانی در میان بگذارید.

4. مراقبت از سالمند هنگام رفتن به سرویس بهداشتی

استفاده از سرویس بهداشتی یکی از حساس ترین بخش های مراقبت پس از جراحی لگن است. سالمند باید بتواند به دستشویی برسد، لباس پوشیدن خود را مدیریت کند، بنشیند، دوباره بلند گردد و به محل استراحت برگردد. هرکدام از این مراحل ممکن است به تعادل و توان جسمی قابل توجهی احتیاج داشته باشند.

از طرف دیگر، احتیاج به دستشویی ممکن است ناگهانی ایجاد گردد. اگر مسیر طولانی، تاریک یا شلوغ باشد، سالمند ممکن است برای رسیدن سریع تر به سرویس بهداشتی عجله کند و در معرض خطر زمین خوردن قرار بگیرد. برای کاهش این خطرها:

• مسیر اتاق خواب تا سرویس بهداشتی را خلوت و روشن نگه دارید.
• اگر سالمند برای نشستن و بلند شدن به دستگیره یا وسیله یاریی احتیاج دارد، درباره تجهیزات مناسب با تیم درمانی مشورت کنید.
• در صورت توصیه متخصص، از صندلی توالت مرتفع یا تجهیزات یاریی متناسب با شرایط فرد بهره ببرید.
• لباس هایی را انتخاب کنید که پوشیدن و درآوردن آن ها آسان باشد.
• اگر سالمند هنوز نمی تواند به تنهایی و با ایمنی از سرویس بهداشتی استفاده کند، برای همراهی او برنامه معینی داشته باشید.

اگر یاری گرفتن برای امور شخصی باعث خجالت یا ناراحتی سالمند می گردد، با آرامش و احترام رفتار کنید. پیش از یاری کردن، تا جایی که شرایط اجازه می دهد، شرح دهید چه کاری انجام می دهید و اجازه دهید فرد خودش در تصمیم گیری مشارکت داشته باشد.

5. حمام کردن پس از جراحی لگن

ورود به حمام، حفظ تعادل روی سطح خیس، نشستن و بلند شدن و خشک کردن بدن، همگی می توانند چالش برانگیز باشند. به همین علت، تا زمانی که سالمند نتواند این مراحل را با ایمنی کافی انجام دهد، ممکن است به همراهی یا یاری احتیاج داشته باشد. برای آماده کردن حمام، می توانید این موارد را آنالیز کنید:

• نصب دستگیره های ایمنی مناسب در محل های مورداحتیاج
• استفاده از زیرانداز ضدلغزش مناسب
• تهیه صندلی مخصوص حمام در صورت توصیه تیم درمانی
• قرار دادن وسایل بهداشتی در دسترس
• آنالیز امکان استفاده از سردوش دستی برای کاهش احتیاج به حرکت اضافی
• اطمینان از خشک بودن کف و مسیر خروج از حمام

دستگیره های ایمنی باید به درستی نصب شوند و نباید میله حوله یا وسایل ناپایدار را جایگزین آن ها کرد.

بعلاوه، زمان آغاز دوش گرفتن و نحوه مراقبت از زخم جراحی باید طبق دستورالعمل پزشک باشد. اگر هنوز اجازه خیس شدن محل جراحی داده نشده است، نباید بدون هماهنگی با تیم درمانی دوش گرفتن را آغاز کنید.

اگر سالمند هنگام حمام کردن احساس ضعف می نماید یا نمی تواند به راحتی بایستد، نشستن روی صندلی مناسب یا استفاده از یاری فرد آموزش دیده می تواند گزینه ایمن تری باشد.

6. یاری به لباس پوشیدن و انجام کارهای روزمره

بعد از جراحی لگن، پوشیدن شلوار، جوراب و کفش ممکن است به علت محدودیت حرکت، درد یا سختی خم شدن به کاری سخت تبدیل گردد. در این شرایط، بهتر است لباس های راحت و گشاد انتخاب کنید و وسایل مورداحتیاج را پیش از آغاز در دسترس قرار دهید. بعضی وسایل یاریی برای لباس پوشیدن نیز ممکن است مفید باشند، اما انتخاب آن ها باید با توجه به توانایی سالمند و توصیه متخصص انجام گردد.

در انجام کارهای روزمره، یک اصل ساده را نباید فراموش کنید: به سالمند یاری کنید، اما تا جایی که ایمن است، فرصت انجام مستقل کارها را از او نگیرید. برای مثال، اگر می تواند خودش لباسش را انتخاب کند یا بخش هایی از لباس پوشیدن را انجام دهد، اجازه دهید این کار را انجام دهد. در مقابل، اگر برای خم شدن، ایستادن یا حفظ تعادل مشکل دارد، برای جلوگیری از فشار نامناسب یا زمین خوردن به او یاری کنید.

این رویکرد هم به حفظ عزت نفس سالمند یاری می نماید و هم باعث می گردد مراقبت به تدریج متناسب با پیشرفت توانایی های او تنظیم گردد.

خانواده چطور می تواند مراقبت بهتری فراهم کند؟

مراقبت از سالمند پس از جراحی لگن ممکن است در ابتدا ساده به نظر برسد، اما وقتی یاری به جابه جایی، آماده کردن غذا، رسیدگی به امور شخصی، رفت وآمد به دستشویی و مراقبت شبانه در کنار مسئولیت های معمول زندگی قرار می گیرند، فشار کار بیشتر می گردد.

اگر تمام این وظایف بر عهده یک نفر باشد، احتمال خستگی و فرسودگی بالا می رود. بهتر است اعضای خانواده از قبل مسئولیت ها را تقسیم نمایند و معین باشد چه کسی برای وعده های غذایی، رفت وآمد به جلسات درمانی، خرید و همراهی در خانه در دسترس است.

اگر امکان تقسیم مسئولیت ها وجود ندارد یا سالمند به یاری بیشتری احتیاج دارد، بهتر است پیش از آنکه شرایط سخت گردد، درباره دریافت خدمات مراقبتی در منزل تصمیم بگیرید. در این مسیر، نباید فراموش کنید که مراقبت خوب فقط به معنای انجام دادن کارهای بیشتر نیست؛ بلکه به معنای فراهم کردن یاری مناسب در زمان مناسب است.

منبع: بلاگ خانه سالمندان پارادایس